Voorbij de mythe
Jeanne d’Arc behoort ongetwijfeld tot de vrouwen uit de geschiedenis die het meest tot de verbeelding spreken. Dit jonge boerenmeisje slaagde erin de oorlog tussen Engeland en Frankrijk een beslissende wending te geven. Maar wie was ze werkelijk? En hoe kon ze zo’n grote invloed uitoefenen in een wereld die door mannen werd gedomineerd? Voor een antwoord op die vragen dook de Vlaamse historicus Edward De Maesschalck in de originele bronnen. Dat levert een genuanceerd en respectvol portret van deze uitzonderlijke jonge vrouw op.
Voor de reconstructie van Jeanne d’Arcs leven deed de auteur een beroep op drie soorten bronnen. In de eerste plaats is er het goed gedocumenteerde proces uit 1431. De griffiers, onder leiding van hoofdgriffier Guillaume Manchon, leverden volgens de auteur werk van hoge kwaliteit af. Manchon verklaarde later dat hij meermaals onder druk werd gezet om zijn verslag aan te passen, maar dat hij steeds naar eer en geweten de woorden heeft genoteerd.
Een tweede belangrijke bron is het Proces van Eerherstel uit 1456, waarin tientallen getuigenissen werden verzameld en…
Onbekend
Het is natuurlijk niet gek dat ik, en dat geldt waarschijnlijk ook voor de meeste lezers van dit stuk, Paul F. Sanders (1891–1986) niet kende. Dat gold namelijk ook voor historica Claartje Wesselink, die in haar verantwoording uitlegt hoe ze bij Sanders uitkwam. Ze werkte aan een boek over kunstenaars en de Duitse bezetting en “daar was hij opeens: in tijdschriften, boeken, archiefstukken, krantenknipsels. Een spil binnen de vooroorlogse kunstwereld, begreep ik, die al in 1933 begon met waarschuwen tegen de nazi’s.”
Samen met de veel bekendere Menno ter Braak en Eddy du Perron behoorde hij bij de eerste Nederlanders die inzagen dat de machtsovername van Hitler en de bijkomende terreur een gevaar vormden voor de democratie, niet alleen in Duitsland maar in heel Europa. Sanders en Ter Braak zouden in 1936 nog samenwerken aan een antinazi kunstenaarsproject.
Bankier?
Claartje Wesselink beschrijft uitgebreid Pauls jeugd in Amsterdam, zijn schoolgang en opvoeding. Hij was voorbestemd om in het bankwezen te gaan werken. In 1913 vertrok hij naar Berlijn en werkte daar korte tijd bij de Privatbank Carsch Simon & Co., een…
