Dit boek zou iedereen moeten lezen

31-mei-2014 | Categorie: Young Adult

De jongen die tien concentratiekampen overleefde – Alan Gratz – vertaald door Aimee Warmerdam – Kluitman – 192 blz.

gratzAlan Gratz is een succesvol, Amerikaanse auteur. Hij ontving meerdere nominaties en prijzen voor zijn boeken. Het verhaal van Jack Gruener is echt gebeurd maar voor dit boek is gekozen voor een fictief verhaal.
Om een completer beeld van de Holocaust te geven heeft de schrijver, met goedkeuring van Jack, bepaalde gebeurtenissen anders beschreven en anders in de tijd geplaatst. De schrijver heeft Jack meerdere malen mogen ontmoeten en vond het een eer om over zijn leven te mogen schrijven zodat volgende generaties niet zullen vergeten wat er is gebeurd.

Yanek is tien jaar oud als de Duitsers Polen binnen vallen in 1939. Niet iedereen neemt dit serieus, men denkt dat het met een paar maanden voorbij zal zijn, maar het leven begint voor Yanek en zijn familie drastisch te veranderen. Yanek mag niet meer naar school en langzaam verandert hun buurt in een Getto met alleen maar Joden. Yanek en zijn familie gaan in een duiventil boven op het dak van hun appartementencomplex wonen omdat er niet veel plaats meer is in het huis en zo hebben ze een goede verstopplek bij de vele razzia’s. Mensen worden zonder pardon op transport gezet en niemand weet waar naar toe. Er gaan allerlei verhalen de ronde.

Als Yanek dertien is ziet hij dat zijn ouders worden afgevoerd en stort zijn leven in. Niet veel later wordt hij ook op transport gezet en komt terecht in een werkkamp in Plaszów. Daar komt hij zijn oom tegen van wie hij hoort dat zijn ouders niet meer leven. Zijn oom sleept hem door de eerste tijd heen en vertelt hem dat hij moet overleven, dat is het enige wat telt. “We kunnen niet toestaan dat ze ons uit de wereldgeschiedenis schrappen”..
Ook vertelt hij dat hij alleen aan zichzelf mag denken, niets moet vertellen, niet moet opvallen en geen vrienden moet maken. Alleen denken aan overleven. Yanek wordt van kamp naar kamp gestuurd, gemarteld, uitgehongerd en uitgebuit.

Hij komt onder andere in Birkenau, Auschwitz, Sachsenhausen , Bergen-Belsen en Buchenwald. Soms gaat de reis, als vee gestapeld, in een wagon maar ook moet hij tot twee maal toe deelnemen aan een dodenmars.
Honderden kilometers lopen in de kou en sneeuw zonder eten en drinken langs de lijken van de mensen die het niet gered hebben. Hij overleeft de verschrikkingen van kampleider Amon Goeth en komt oog in oog te staan met Josef Mengele. Het dagelijks leven en het getreiter en onmenselijke gedrag van de nazi’s in het kamp worden omschreven en ondanks alle ontberingen blijft Yanek vasthouden aan het goede in de mensen. Hij raakt bevriend met Fred die voor zijn ogen wordt opgehangen. Hij helpt een jongen de dag door te komen tijdens de dodenmars en de volgende dag loopt de jongen zo bij hem weg zonder zijn eten te delen of te bedanken. Maar hij weet te overleven.

Na de bevrijding is hij bijna al zijn familie kwijt geraakt in de oorlog, op zijn neef Youzek en zijn vrouw na. Ze delen hun verhalen en maken voorzichtig plannen voor de toekomst. Yanek is vastbesloten naar Amerika te gaan.
In maart 1948 kan hij vertrekken om een nieuw leven te gaan beginnen.
Yanek/ Jack woont nu in New York met zijn vrouw Ruth. Ze reizen samen het land door om te vertellen over de Holocaust.

In het verhaal staat: ”…zou iemand die niet in de kampen had gezeten ons begrijpen? We zouden alles kunnen vertellen, alle verschrikkingen tot in detail kunnen beschrijven, maar wie er niet bij was geweest, zou het nooit kunnen begrijpen “…
Het verhaal heeft grote indruk op me gemaakt. In korte, heldere zinnen en woorden wordt een tijdsbeeld gegeven over het verschrikkelijkste wat iemand kan mee maken. Het is door de begrijpelijke schrijfstijl ook geschikt voor de jongere lezers.

Het is inderdaad niet te begrijpen dat mensen zo werden behandeld maar ook dat er mensen waren die dat deden. Als je leest over de ontberingen, de martelingen, de zinloze arbeid om te treiteren, mensen die zwaar ondervoed moesten werken, vermoord werden zonder reden, vervoerd als vee, het is echt niet te begrijpen.
Des te belangrijker is het dat deze verhalen verteld blijven worden.
Het boek is zo geschreven dat je er doorheen getrokken wordt en wilt blijven lezen, dat je wilt weten hoe het verder gaat met Yanek en hoe het afloopt.
Ik vond het nawoord van de auteur een goede afsluiting van het verhaal.
Hier vertelt hij over het waarom hij voor een fictief verhaal heeft gekozen en over de feiten die hierin verwerkt zijn.

Dit boek zou eigenlijk iedereen moeten lezen zodat we niet vergeten….

Conny Schelvis

Pin It

Comments are closed.

Boek van de Week

Een prachtige Romeo & Julia in proza

Categorie: Boek van de week, Roman, Young Adult

Romeo & Julia – Tiny Fisscher – Blossom Books – 168 blz. Auteur Tiny Fisscher (Castricum, 1958) stuurde een bewerking van Romeo & Julia naar Blossom Books. Daar speelde men al enige tijd met het…

Boek van de week archief

12-november-2018 | Lees verder | 1 reactie