Drie generaties op Curaçao

24-november-2015 | Categorie: Boek van de week, Literatuur

Maan en zon – Stefan Brijs – Atlas Contact – 270 blz.

Maan en zonOnlangs overleed Frank Martinus Arion, de bekendste schrijver van en over Curaçao. Zijn roman Dubbelspel uit 1973 las ik een paar jaar na verschijnen voor mijn leeslijst. Ik was er diep van onder de indruk, maar dat ben je als zeventienjarige natuurlijk al gauw. In 2006, toen het boek centraal stond in de eerste editie van Nederland leest, herlas ik het als luisterboek. Ook toen vond ik het prachtig, zo niet beter dan in mijn herinnering. Dubbelspel gaat over vier mannen die op een lome zondagmiddag een partijtje domino spelen. Maar onderhuids gaat het over liefde, bedrog, macht en politiek. Het boek is een allegorie op de Curaçaose maatschappij. Datzelfde kun je zeggen van Maan en zon, de nieuwe roman van Stefan Brijs. Lees de tekst en je hebt een spannend verhaal. Lees tussen de regels en je snapt hoe het leven op Curaçao in elkaar steekt.

Brijs gaf zijn roman als motto een citaat mee van die andere Curaçaose auteur, Tip Marugg: ‘De vrouwen hier zijn altijd sterker dan de mannen. De vrouwen houden stand. De mannen mogen hun zaad storten en wat rondrijden in hun glimmende auto’s. Dat is alles’.
Zo’n man is Roy Tromp. Hij is achtenveertig, bezit een splinternieuwe, zeegroene Dodge Matador en is taxichauffeur. Hij imponeert met zijn rijzige, gespierde gestalte en ook met zijn verdere voorkomen: uniformpet, witte handschoenen, een smetteloos wit hemd met een smalle zwarte das, een keurig in één vouw gestreken zwarte pantalon en laqué schoenen. Op een ochtend in september 1961 arriveert hij bij de plaatselijke school en levert er zijn twaalfjarige zoon Max af bij broeder Daniël, de onderwijzer van de zesde en zevende klas.

Roy heeft elf kinderen verwekt bij zeven verschillende vrouwen. Hij staat dan ook bekend als een echte man. Het is een reputatie die hij koestert. Max is een van die elf kinderen. Toen hij en zijn moeder Myrna door hun huisbaas op straat dreigden te worden gezet, regelde Roy een hutje van golfplaten aan de rand van de rimboe voor ze. En brengt hij dagelijks zijn zoon naar school. Hij weet wel dat je eigenlijk maar één vrouw en één gezin hoort te hebben, maar dat is moeilijk: ‘Ik weet het, maar dit is Curaçao, begrijpt u, de zon, de zee, de passaat, dat doet ons bloed kolken. En de vrouwen, ay ay, zij spelen met ons’.

Roy zou graag zien dat Max hem later op de taxi opvolgt. Max wil liever studeren en onderwijzer worden. Hij kan uitstekend leren en broeder Daniël weet hem op een goede middelbare school geplaatst te krijgen. Maar de omstandigheden bepalen anders en Max eindigt toch op de taxi. Dezelfde Dodge, die na al die jaren langzaam uit elkaar valt. De lange dagen in de auto vallen hem zwaar, hij heeft niet de zorgeloze instelling van zijn vader. Maar het is de enige manier waarop hij zijn vrouw Lucia en hun zoon Sonny kan onderhouden.

Je bent als lezer dan wel heel nieuwsgierig of het Sonny, de derde generatie, wél zal lukken om te ontsnappen aan de armoede en de lage sociale status, om hogerop te komen. Zijn ouders doen daar hun uiterste best voor. Het is echter Curaçao, midden jaren negentig. De criminaliteit tiert welig, het zijn de hoogtijdagen van de bolletjesslikkers. Kun je ontsnappen aan een vicieuze cirkel?

Stefan Brijs heeft van de vrouwen in zijn roman, indachtig het motto, sterke personages gemaakt. Enkele van de meest aangrijpende passages zijn die waarin de echtgenotes van Roy en Max een hoofdrol spelen. Maar toch is Maan en zon vooral een verhaal over mannen. Brijs zet Roy en Max overtuigend neer, het zijn karakters waarin je zonder meer gelooft. Een derde hoofdrol is voor broeder Daniël, de onderwijzer van Max, die altijd contact heeft gehouden met de familie en getuige is geweest van hun lotgevallen. Tijdens een doorwaakte nacht, van 18 op 19 juli 2001, vertelt hij het verhaal. Die structuur werkt uitstekend, ze geeft Brijs alle ruimte om sprongen in de tijd te maken en om de spanning subtiel op te bouwen. Zo ontdek je pas op de laatste bladzijden waarom broeder Daniël juist in díe nacht de slaap niet kan vatten en in zijn herinneringen vlucht. Wat tegelijk de ontknoping van het verhaal is. Indrukwekkend.

Peter van der Ploeg

Pin It

Comments are closed.

Boek van de Week

Nederlands grootste vissersdorp gefileerd

Categorie: Boek van de week, Mens & Maatschappij, Non-fictie, Religie

De ontdekking van Urk – Matthias M.R. Declercq – Podium – 326 blz. Bij de naam “Urk” zal iedere Nederlander wel denken aan vis, kotters, gelovig, kerken en een aantal zal wellicht ook denken aan…

Boek van de week archief

25-november-2020 | Lees verder | Reageer!